Paranoya Nedir? Paranoya Belirtileri Nelerdir? Tedavisi Var Mı?

Her yaştan vatandaşta görülebilecek olan bu rahatsızlık uzun süreli olunca doktora görünmek gerekir. Genellikle çocukluk veya ergenlikte başlayan paranoya, zamanında tedavi edilmezse ömür boyu sürebilir.

7’den 70’e herkeste görülen bu rahatsızlığın belirtileri arasında tartışmalarda her zaman haklı olduğuna inanma, eşinin veya sevgilisinin sadakatinden endişe etme, yanlış anlaşıldığını hissetme, tehdit olmadığında bile mağdur hissetme yer alır.

Bu rahatsızlığa sahip kişiler sürekli “Arkamdan konuşuyorlar, insanlar veya kuruluşlar tarafından izleniyorum, insanlar beni kötü göstermeye çalışıyor” gibi düşüncelere kapılırlar.

Peki paranoya nedir? Paranoya belirtileri nelerdir? Tedavisi var mı?

Paranoya Nedir?

Paranoya, hiçbir kanıt olmasa da kişinin tehdit altında olduğuna inanmasıdır. İzlendiğine, dinlendiğine, zarar göreceğine dair endişe hali olan paranoya; abartılı gurur, bencillik, kuşku ve güvensizlikle kendini gösterir.

Hafif paranoyak düşünceler toplumda oldukça yaygındır ve doğal olarak iyileşme eğilimindedir ancak uzun süreli paranoya, şizofreni gibi zihinsel bir bozukluğun belirtisi olabilir ya da uyuşturucu kullanımı veya beyni etkileyen diğer tıbbi durumlardan kaynaklanabilir.

Belirtileri arasında korku, öfke, abartılı şüphe, aldatılma ve alay edilme korkusu bulunmaktadır. Paranoyak insanlar sanrıları gerçek algıladıklarından tıbbi yardımı kabul etmezler; bu durum tedavi sürecini yavaşlatır ve zorlaştırır.

Paranoya Belirtileri Nelerdir?

  • Başkalarına karşı aşırı şüphe, güvensizlik.
  • Eleştiriye öfkeyle tepki verme, inkar etme.
  • İnsanların sözlerinde başka anlamlar arama.
  • Rahatlayamama.
  • Tartışmalarda her zaman haklı olduğuna inanma.
  • Eşinin veya sevgilisinin sadakatinden endişe etme.
  • Yanlış anlaşıldığını hissetme.
  • Tehdit olmadığında bile mağdur hissetme.
  • Fiziksel veya duygusal zarar göreceğini düşünme.
  • Düşmanca, saldırgan tutum.
  • Sosyal olarak izole olma.
  • Arkalarından kötü konuşulduğunu düşünme.
  • İlişki kurmada, başkalarıyla çalışmakta zorlanma.
  • Temelsiz komplo teorilerine inanma.
  • Kendi sorunlarını görmekte zorlanma.

Paranoid Bozukluk Tedavi Edilir Mi?

Tedavi edilebilen bir hastalıktır. Ancak, hastanın iç görüsünü geliştirmek oldukça zordur. Yani kişinin hasta olduğuna inanması ve kabul edebilmesi gerekmektedir. Bunun için biyolojik kanıt çalışmak çok önemlidir. Kantitatif EEG ve Fonksiyonel MR’la beyindeki fonksiyonel bozukluğu hastaya göstererek, hastanın ikna edilmesi ve iç görü kazandırılması bir miktar daha mümkün olmaktadır. Bazı psikoterapi metotları da hastanın, hasta olduğunu kabul etmesi için kullanılabilir.

Paranoya Neden Olur?

Kesin nedeni bilinmemektedir, ancak muhtemelen biyolojik ve psikolojik faktörlerin bir kombinasyonunu içerir. Şizofreni ve sanrısal bozuklukla yakın akrabaları olan kişilerde daha yaygın olması, iki hastalık arasında (ailede akabilir) genetik bir bağlantı olduğunu göstermektedir. Ayrıca fiziksel veya duygusal travma dahil olmak üzere erken çocukluk deneyimlerinin gelişiminde rol oynadığına inanılmaktadır. Bunlara kuvvetle inanan ve çevrenin de inanması için sayısız deliller bulmaya çalışan hastanın, günlük hayatı da hezeyanı ile uyum içindedir.

Hasta; mağrur, şüpheci, etrafını tetkik edici tavırlar takınır. Çevresindeki her hareketi şüpheyle incelemeye başlar. Bunu gerçek hezeyanın ortaya çıkması takip eder ki, bu da genellikle bir büyüklük ve azamet fikriyle beraberdir. Çevresindeki insanların kendisine düşman oldukları, onu istismar ettikleri fikrindedir.